Sterker met stress

Stress is soms goed

Waarschijnlijk heeft u, net zoals zo veel mensen, het idee dat stress niet goed voor de gezondheid is. Ik wil u uitleggen dat dat genuanceerd ligt. Dat stress gezien wordt als negatief, is vooral gekomen door het onderzoek van Hans Selye in de jaren vijftig van de vorige eeuw. Hij onderzocht ratten en bracht ze in een stressgevende situatie waar ze niet aan konden ontsnappen. Voortdurend hadden de diertjes het gevoel te moeten vluchten of vechten. Selye ontdekte dat de diertjes daardoor na verloop van tijd een aantal kwalen ontwikkelden, zoals vergrote bijnieren, maagzweren, teruggang van het immuunsysteem. Verder onderzoek bracht aan het licht dat dit werd veroorzaakt door hormonen die vrijkomen in het lichaam ten gevolge van de constante vlucht en vecht reactie. Een lichaam dat voortdurend in de vlucht en vecht-modus staat, raakt beschadigd. De fysiologische functies voor het direct overleven worden versterkt en de functies voor het langdurig overleven zwakken af. Dat geldt ook voor de mens, dat is de redenatie, en dat heeft gevolgen gehad voor een aantal zaken. In de media begon men in de zestigerjaren te communiceren over stress als een ziekte: werkstress, relatiestress, vakantiestress, sick building syndroom en ga zo maar door. Welke andere kant van de medaille laat stress zien?  Is stress altijd zo slecht? Tijdelijke stress betekent dat het lichaam zich in de hoogste staat van paraatheid zet.  Je ziet beter, reageert sneller, bent alert.  Het organisme wordt even opgehitst.  Als het lichaam nooit wordt opgestookt gaat het er aan wennen. Wat je niet gebruikt neemt af en verdwijnt.  Zoals men in het Engels zegt: Use it Lose it.  Het lichaam wordt ‘lui’. Regelmatige stress waar je goed van kunt herstellen, houdt je lichaam gezond en optimaal.  We worden er actief en enthousiast van. Het onderzoek is gedaan met ratten en ratten zijn niet helemaal te vergelijken met mensen. De mens kan immers: 1) vooruit denken en dat doen ratjes vrijwel zeker niet. Ratjes kunnen wel leren iets te ontwijken. 2) De mens kan praktische oplossingen verzinnen voor zijn positie. 3) De mens kan ook relativeren.  Het idee is dat je leven altijd stress zal bevatten. Er is altijd iets wat de hersenen ofwel onze fysiologie onder spanning zet. Dat kunnen storende geluiden zijn, hoge werkdruk enz., maar ook uitdagingen, een examen, een nieuwe werkkring,  een vakantievoorbereiding enz.  We onderscheiden stress waar je ziek van wordt (meestal stress over langere tijd) en kortdurende stress als er een uitdaging is.  Waar de wetenschappers het over eens zijn, is dat je door goed prioriteiten te stellen je eigen stress kan verminderen. Daarmee word je draagkracht sterker. Stress kan ook veroorzaakt worden door gedachten die ‘problemen’ groter kunnen maken. Veel mensen piekeren langdurig over zaken waar ze moeite mee hebben en kunnen daar niet los van komen. Het vlucht-aanval systeem blijft dan op scherp staan.  Het is de vraag wat dit gepieker je oplevert en meestal is dat weinig goeds. Het eventuele probleem verandert er niet van. Mindfulness meditatie is een middel om de situatie onder ogen te leren zien en te blijven bij wat er is. Maak het niet groter en niet kleiner. Maak een onderscheid tussen de gedachten en de beleving, m.a.w. wat gebeurt er werkelijk en wat máák je ervan met je gedachten. Je kan leren de spanning op te merken in je lichaam,  je er bewust van te worden, het laten zijn en je gedachten af te wenden, bijvoorbeeld door terug te gaan naar je ademhaling of bijvoorbeeld met je aandacht  terug te gaan naar je voeten als je op de lopende band staat in de sportschool. Conclusie: Stress is onvermijdelijk in het dagelijks leven. Stress kan ook een uitdaging zijn waar je oplossingen voor kunt bedenken en wat je kan leren incasseren. Met mindfulness meditatie kan je leren de belevingen te scheiden van de gedachten. Mindfulness leert je de stress te accepteren,  je bewust te worden van wat het met je doet en er vervolgens beter mee om te leren gaan.

Een oefening: Normaal gesproken ademen we in ruste 6 keer per minuut.  Als je rust en je ademt 12 keer per minuut dan denkt het systeem dat je aan het fietsen bent bijvoorbeeld. Oefen dus een paar keer per dag een paar minuten met het terugbrengen van de ademhaling naar ten hoogste 6 keer per minuut en verleng vooral de uitademing. Let niet op de inademing, deze gaat vanzelf.

Indiase parabel over de werking van ons denken Een man is zijn leven lang op zoek naar geluk. Hij doet er alles voor. Reist stad en land af, bezoekt goeroe ’s en tovenaars,  maar kan het geluk niet vinden. Totdat hij gaat zitten in een exotisch land onder een bijzondere boom.  Het blijkt een toverboom te zijn. Hij denkt: “ ik ben zo moe van het reizen ik zou wel een bed willen in een mooie hut”. En pats voor hem staat de hut met een lekker bed erin. Hij denkt: “ik zou er ook een goede maaltijd bij lusten” en zo waar de maaltijd is er. Hij denkt: “zonder bediening is het niet compleet” en daar staat de butler. Geweldig, hij denkt dat hij het geluk nu heeft gevonden.  Maar dan: “vreemd zo’n boom. Zit er misschien een demon of golem in?”. De golem staat er. “Straks eet de golem me misschien op” en dat gebeurde.

Kelly McGonigal over stress, onderzoek en waarom het soms niet slecht is voor je. Klick hier.

Bewerken

Over Philip van der Linde

Philip van der Linde leidt de meditaties. Hij is geboren op 9 oktober 1954. Hij heeft vele jaren Hatha yoga-, yoga therapie- en meditatielessen gegeven en vervult een functie bij Rijkswaterstaat.
Dit bericht is geplaatst in Stress. Bookmark de permalink.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *