De naakte aap

Mindfulness meditatie, een middel om met gedachten om te gaan.

Als jochie van 13 jaar, met een Levi’s spijkerbroekje aan, woonachtig in Amsterdam West, had ik een buurjongen die véél ouder was dan ik. Hij vertelde mij vaak interessante verhalen over de natuur, het leven, wetenschap, ruimtevaart, grote mensen en zo voorts. Ik zoog die kennis op alsof mijn leven er vanaf hing. Het leverde me, bij mijn vriendjes van gelijke leeftijd, de niet zo stoere bijnaam op van professortje. Op zeker moment las de buurjongen een boek, de “De naakte aap” geheten, van Desmond Morris. Dit boek ging als een bestseller de wereld door. De titel intrigeerde me enorm. Tja… wie was die naakte aap? De mens natuurlijk, maar de mens is toch geen aap en zeker niet naakt. Ik zag er een chimpansee bij, mijn lievelingsdier in Artis. Dat was de mens toch niet? En waarom naakt? Geen haar of geen kleren? Wat bedóelen ze nou, apen dragen toch geen kleren? Raadselachtig dus voor mijn in ontwikkeling zijnde puberbrein. Met de geduldige uitleg van de buurjongen begon ik te begrijpen dat het om een geëvalueerde aap/mens ging. Dit was een geruststelling maar nog steeds een beetje beangstigend. Als de grote mensen nu ook net zo redeloos zouden zijn als de spelende apen in Artis, hoe kan ik dan rekenen op die grote mensen, zo dacht ik. Dit dilemma heeft zich gaande weg wel opgelost naar mate mijn brein volgroeit raakte, zoals u zult begrijpen. Maar wat is dan het verschil tussen mensapen en mensen? De evolutie heeft er voor gezorgd dat de mens er een plukje hersenen bij kreeg dat mensapen niet hebben. Naast de andere verschillen tussen mensen en mensapen is het vooral dat mensen veel denken. Maar… zijn we altijd blij met dat vele denken? We weten nu dat de mens voor 99% dezelfde genen heeft als de mensapen. De ene procent die we dan verschillen van elkaar, maakt dat de mens beschikt over een bepaald hersengebied waarmee we veel hebben bereikt. Deze hersenen maken vooral dat we vooruit kunnen denken. Het maakt ook dat we sowieso (veel) kunnen denken. Wetenschappers hebben onderzocht hoeveel gedachten mensen dagelijks hebben. Het blijk dat we in de tijd dat we wakker zijn zo’n 60.000 gedachten hebben. Dat is ongeveer één gedachte per seconde. Verder blijkt dat ca. 90% van de gedachten herhalingen zijn van gedachten en dat is vaak onbewust. Veel van die herhalende gedachten zijn negatief. Onder negatieve gedachten wordt verstaan alle gedachten waar je niet blij van wordt bijvoorbeeld: onzekerheid, schaamte, schuldgevoel, gêne, doemgedachten, achterdocht, jaloezie, minachting en zo meer. Is dat nu erg? Ja… eigenlijk wel. Negativiteit is niet goed voor de gezondheid, voor het immuunsysteem en ons oordeelsvermogen (kijk op jezelf, de ander en de wereld) en je mist de mooie dingen die er ook zijn. Als je veel negatieve gedachten hebt, zul je ook negatieve dingen vaker waarnemen. Je kijkt dan als het ware over de positieve dingen heen. Dit is zéker vervelend als je in een lastige levenssituatie terecht bent gekomen. Je moet je uit de lastige situatie heen zien te werken, maar je ziet steeds vaker alleen maar meer negatieve kanten. Het lachen vergaat je. Je mist de mooie zon die schijnt, je ziet het lachende kind niet. Het is dus zaak om de positieve kant te zien. Hoe vind je nu de positieve kijk? Het volgende antwoord dringt zich aan je op: nou gewoon je best doen om het positieve van de dingen te bezien. Dat is lastiger dan je denkt want negatieve gedachten plakken als klittenband en positieve gedachten glijden af als groene zeep. Deze kennis danken we aan geduldig onderzoek dat wetenschappers voor ons doen. Psychologen hebben uitgezocht dat je 3 tot 5 keer meer positieve gedachten moet koesteren om één negatieve te neutraliseren. Als je een negatieve gedachte weet om te zetten in een positieve, dan ben je er dus nog niet. Je hebt nóg minstens 3 positieve gedachten nodig om die ene negatieve kwijt te raken. Er is een effectievere manier om het positieve te leren zien en ervaren n.l. minfulness meditatie. In deze meditatie wordt je geleerd de werkelijkheid te observeren zoals die is en er wordt je geadviseerd om er niet mee te vechten. Het strijden maakt juist dat het probleem groter wordt. Door met aandacht de belevingen in het hier en nu van moment tot moment gade te slaan, merk je zowel de negatieve als de positieve gedachten en belevingen op. Doordat je de beide polen meekrijgt, komt er vanzelf een beter evenwicht. Aangezien je je focus niet meer uitsluitend op het negatieve hebt maar op álle belevingen, stopt de negatieve spiraal die het allemaal erger maakt. De chef, collega of een andere lelijke apenkop met zijn/haar apenstreken verandert niet, maar je ziet ook de positieve kanten van die apenkop en daardoor wordt je houding accepterender. Je gevoelens worden minder heftig en minder belastend voor jezelf. Het vechten in je hoofd met de herhalende gedachten over de lelijke apenkop wordt minder. Mindfulness meditatie vergt enige oefening en werkt het beste in een groep. Mensen zijn nu eenmaal sociale wezens net als de mensapen.

naakte aap

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *