Je bent je gedachten niet

 

Je bent je gedachten niet
Voor de beginner in mindfulnessmeditatie is deze titel misschien een ongelofelijke bewering: je bent je gedachten niet. Het is een geweldige ontdekking als je het begrijpt, want je kan dan van veel gedachten met een gerust hart afscheid nemen. Piekeren bijvoorbeeld is een bekend fenomeen. Steeds dezelfde riedel die tot niets leidt en alleen een rot gevoel nalaat.

Graag wil ik uitleggen hoe het zit met het eigenaarschap van de gedachten en wat je in de meditatie daarover kan ervaren. Ik beschrijf de theorie en geef een paar oefeningen waarmee je kan ontdekken dat het zo is.

Het Boeddhisme gaat uit van 6 zintuigen die je beleven, ervaren kan: voelen, ruiken, proeven, horen, zien én denken. Degene die ervaart, opmerkt en de belevingen kan observeren, dat ben jij. Al deze zintuigen kan je ervaren, observeren dus ook het denken. Je knipt jezelf als het ware los van de gedachten. Dat deel in je dat opmerkt noemen we bewustheid. Bewustheid kan je oefenen nl. door het observeren van de belevingen die binnen komen via alle zintuigen. Daarom kunnen we stellen: je bent je gedachten niet.

Een voorbeeld: je luistert naar prachtige muziek (neem Bachs Cello sonates). Je raakt helemaal aangesloten op de muziek. Je denkt niet meer maar je beleeft het alleen nog maar. Hoe lang dat duurt dat weet je niet (flow). De muziek neemt je over. Iedere snaar van de cello trilt door je heen. Alsof alle chakra’s geactiveerd worden.  De zoogdierhersenen zijn volop aan het werk.
Dan verandert er iets. Je kan die beleving beschrijven voor jezelf. Bijvoorbeeld ontroering, een gevoel dat de muziek een goddelijke oorsprong heeft etc. Je bent nog steeds bij je beleving, zij het dat je het nu beseft (bewustheid, mindfulness). Dit moment wordt door Siegel Mindsight genoemd.
Dan zou het kunnen gebeuren dat je naar het denken afdaalt en dat je een redenatie begint op te zetten. Bijvoorbeeld: tja, wie is die cellist eigenlijk. Ik heb wel eens een andere vertolking gehoord. Vind ik deze net zo mooi?. Jojo Ma speelt het beter. Je bent uit het “moment nu” en het denken heeft het overgenomen.
Het is belangrijk om je dit proces bewust te zijn. Je bewust zijn van wat er nu gebeurt is van belang. Je krijgt een keuze. Kiezen om terug te keren naar het beleven van de prachtige muziek zonder oordelen of wel de gedachte (redenatie) door te zetten en het te geloven. Met dat laatste gaat het stukje beleving in het nu verloren.

Let wel, na het hebben van de gedachte kan het zijn dat je weer andere, nieuwe dingen beleeft aan de muziek. Hier zien we de wisselwerking tussen het denken en beleven (gevoel). Bewustheid daarvan is belangrijk voor je keuzes, je welbevinden en voor een gevoel van optimaal leven.

Mindfulness oefenen betekent dus niet meer speelbal zijn van het denken of wel speelbal zijn van het gevoel. Mindfulness geeft je gereedschap om keuzes te maken gedachten voor waar aan te nemen of ze te laten voor wat ze zijn of terug te keren naar de beleving in het nu.

Oefeningen.

  1. Zitmeditatie. Observeren van de ademhaling. Wanneer je een gedachte opmerkt word je je er van bewust en breng je de aandacht weer naar de ademhaling. Probeer de adem te voelen. Voelen (beleven) is niet denken.
  2. Moeilijker is om de gedachten zelf als object van aandacht te nemen. Dat kan je doen door in zitmeditatie de gedachten te benoemen wanneer je die waarneemt. Je zegt dan: gedachten, gedachten. Dit opzeggen doe je met aandacht en bewustheid.
  3. Een leuke manier die ik hoorde van een leerling wanneer een gedachte op een ongelukkig moment komt zegt ze tegen zichzelf “bedankt voor deze gedachten maar nu even niet.”
  4. Als je je gedachten niet bent hoef je ze ook niet meer zo veel aandacht te geven. Je hoeft ze ook niet te geloven. Op een ander moment kunnen ze weer anders zijn. Zo kun je je gedachten relativeren. Ga dus naar je belevingen. Je belevingen komen binnen via de zintuigen.
  5. Oefenen in belevingen kan je geweldig in Fonana Bad Nieuweschans zie: Fontana